» Χίος - Τουριστικός οδηγός για την Χίο! » Χίος - Πολιτισμός » Έθιμα της Χίου 

Τα καραβάκια

Κάθε χρόνο την παραμονή της Πρωτοχρονιάς αναβιώνει στην κεντρική πλατεία Βουνακίου της Χίου το έθιμο με τα Πρωτοχρονιάτικα Καραβάκια, που διοργανώνεται από την Περιηγητική Λέσχη Χίου και το Δήμο Χίου. Το έθιμο αυτό ξεκίνησε ως τιμή για τις νίκες του ελληνικού στόλου σε ναυμαχίες κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, από Χιώτες, Ψαριανούς και Έλληνες της Μικράς Ασίας. Ομάδες ατόμων από διάφορες συνοικίες της πόλης αρκετούς μήνες πριν, προετοιμάζονται γι αυτή τη μέρα και κατασκευάζουν με τέχνη και μεράκι εμπορικά και πολεμικά πλοία 5,5 μέτρων σύμφωνα με τους κανονισμούς. Κάθε ομάδα παρουσιάζει το καραβάκι της, στο οποίο έχει δώσει ένα όνομα και στη συνέχεια τραγουδάει με τη συνοδεία της τραμπούκας (χιώτικο όργανο) ή κάποιες φορές και άλλων οργάνων, παινέματα, κάλαντα που δίνουν ευχές για το νέο έτος και σατιρίζουν πολλές φορές τα πολιτικά δρώμενα της περιοχής. Στο τέλος η καλύτερη ομάδα με το καλύτερο καραβάκι και τα  καλύτερα παινέματα βραβεύεται με χρηματικό έπαθλο και στη συνέχεια κάνει περιφορά το καραβάκι της στις γειτονιές της Χίου τραγουδώντας τα παινέματα. Κάθε χρόνο συμμετέχουν όλο και περισσότερες ομάδες για τις οποίες σημασία έχει η συμμετοχή και η διατήρηση αυτού του εθίμου και όχι το έπαθλο

Ο Αγάς

Κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα σε πολλά χωριά (Μεστά, Πυργί, Λιθί, Ολύμποι, Λαγκάδα) το παραδοσιακό έθιμο του Αγά προκαλεί πάντα γέλιο. Το έθιμο αυτό ξεκίνησε από τον καιρό της Τουρκοκρατίας (1830 – 1840) και σατιρίζει τις δίκες των Τούρκων όπως γινόταν στην Τουρκοκρατία. Ο αγάς είναι ο αυστηρός Τούρκος δικαστής που ορίζεται από τους κατοίκους. Η προετοιμασία για το έθιμο ξεκινάει από το πρωί και κατά τις 11π.μ. εισέρχεται στην κεντρική πλατεία πάνω σε ένα γαϊδουράκι ο αγάς και ο εισαγγελέας ρίχνοντας κομφετί. Όταν ξεκινήσει το δικό τους δικαστήριο κανείς παρευρισκόμενος δεν ξεφεύγει από την αυστηρότητα του δικαστή. Με βάση τις ποινές ο καθένας «υποχρεούται» να δώσει χρήματα, που προορίζονται για τον πολιτιστικό σύλλογο, ενώ καμιά φορά συμπεριλαμβάνεται και ο «ακάβαλος», χτυπήματα με ένα πλαστικό ρόπαλο

Η Μόστρα των Θυμιανών

Τα έθιμο αυτό αναβιώνει στα Θυμιανά και ανάγεται την εποχή του Μεσαίωνα χωρίς ακριβώς να είναι γνωστή η ακριβής χρονολογία. Τότε, οι κάτοικοι γιόρταζαν μια Παρασκευή της Τυροφάγου, όταν το χωριό δέχτηκε επίθεση από πειρατές με σκοπό τη μαστίχα. Οι κάτοικοι έχοντας ενημερωθεί για την επίθεση από τη βιγλάτορα πήραν τα όπλα τους, νίκησαν τους πειρατές και τους κρέμασαν, τους «μόστραραν» δηλαδή στην κεντρική πλατεία. Την επόμενη χρονιά έκαναν αναπαράσταση της νίκης τους. Από τότε κάθε χρόνο την τελευταία Παρασκευή του Τριωδίου οι κάτοικοι μεταμφιέζονται με παλιά γυναικεία ή ανδρικά ρούχα και κρύβουν το πρόσωπο του με αυτοσχέδιες προσωπίδες. Την Κυριακή μαζεύονται στο χωριό και χορεύουν τον παραδοσιακό χορό ταλιμί, έναν εντυπωσιακό χορό που στην ουσία αναπαριστά τις μάχες σώμα με σώμα των ντόπιων με τους πειρατές. Στη συνέχεια με τη συνοδεία οργάνων τραγουδούν ένα πολεμικό άσμα και κατευθύνονται προς την εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου όπου δένουν στα κάγκελα χιώτικα λάβαρα και σημαίες. Σήμερα η μόστρα έχει εμπλουτιστεί με πιο μοντέρνες μεταμφιέσεις και με σατιρικά άρματα.

Ο ρουκετοπόλεμος
 
Ο ρουκετοπόλεμος είναι ένα φαντασμαγορικό έθιμο που γίνεται στο Βροντάδο και λαμβάνει χώρα το Μεγάλο Σάββατο της Ανάστασης. Πήρε το όνομα του από τους Χιώτες και πρόκειται στην ουσία για έναν αναίμακτο «πόλεμο» μεταξύ των ενοριών του Αγίου Μάρκου και της Παναγιάς Ερυθιανής που βρίσκονται στην κορυφή δύο αντικριστών λόφων. Οι ρουκέτες αποτελούνται από δύο μέρη, έναν αυτοσχέδιο κύλινδρο που περιέχει το μείγμα (μείγμα νίτρου, θειαφιού και κάρβουνου) και έχει στην άκρη του το φυτίλι και ένα ξύλο μακρύ και λεπτό, όπου δένεται ο κύλινδρος. Ο ρουκετοπόλεμος αντικατέστησε τα κακονάκια και τα όπλα «σουρντάδα», που προκαλούσαν δυνατές εκρήξεις και τα οποία έριχναν οι Βρονταδούσοι επί Τουρκοκρατίας το Μ. Σάββατο. Όταν οι Τούρκοι από φόβο μήπως αυτό οδηγήσει σε κάποια εξέγερση τα επέσυραν το 1889, οι Βρονταδούσοι ξεκίνησαν το ρουκετοπόλεμο. Η ενορίτες από κάθε εκκλησία προετοιμάζονται πυρετωδώς και με ενθουσιασμό για το συγκεκριμένο υπέροχο βράδυ όπου ο ουρανός γίνεται κόκκινος από τις ρουκέτες