» Χίος - Τουριστικός οδηγός για την Χίο! » Το νησί της Μαστίχας
Χίος - Το νησί της Μαστίχας
Τα Μαστιχοχώρια και η Μαστίχα της Χίου
Τα Μαστιχοχώρια είναι τα χωριά νότια της Χίου όπου καλλιεργείται η χιώτικη μαστίχα. Τα Μαστιχοχώρια περιελάμβαναν 27 χωριά και τοποθετούνται ιστορικά στον καιρό της Βυζαντινής αυτοκρατορίας αλλά η εδραίωση τους χρονολογείται το 13ο – 14ο αιώνα, τον καιρό των Γενουατών. Τα χωριά αυτά έχουν φρουριακή μορφή, τα σπίτια δηλαδή είναι χτισμένα το ένα δίπλα στο άλλο χωρίς πόρτες και παράθυρα προς τα έξω σχηματίζοντας ένα τείχος. Η μορφή αυτή οφείλεται στους Γενουάτες και είχε σκοπό την προστασία της μαστίχας και των καλλιεργητών της από πειρατές και ξένους επιδρομείς. Οι Γενουάτες και αργότερα οι Τούρκοι είχαν τον έλεγχο του μονοπωλίου της μαστίχας και οι καλλιεργητές απολάμβαναν πολύ μικρό μέρος του φυσικού αυτού πλούτου. Σήμερα διασώζονται 24 Μαστιχοχώρια από τα οποία τα πιο σημαντικά είναι το Πυργί, τα Μεστά, οι Ολύμποι, η Καλαμωτή, τα Αρμόλια, η Καλιμασιά, τα Νένητα και η Βέσσα.
Μαστίχα λέγεται ο ρητινώδης χυμός που βγαίνει από τον κορμό ενός αειθαλούς δέντρου, του σχίνου. Η έκρηξη της ρητίνης («μαστίχη») προκύπτει από το χάραγμα του κορμού («κέντημα») με ένα αιχμηρό αντικείμενο («κεντητήρι») και εμφανίζεται σα δάκρυ και έχει κρυστάλλινη μορφή. Ο βαθμός σκληρότητας της ρητίνης εξαρτάται από τη θερμοκρασία και το χρόνο έκθεσης στη φύση. Η παραγωγή της μαστίχας γίνεται από τον Ιούνιο έως το Σεπτέμβριο και οι εργασίες χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες: α) εργασίες πριν από το μάζεμα, β) μάζεμα, γ) πρώτη κατεργασία από τους μαστιχοπαραγωγούς δ) εμπορική κατεργασία στο εργοστάσιο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου.
Πριν το μάζεμα ο χώρος κάτω από το σχίνο καθαρίζεται και τοποθετείται άσπρο χώμα που μαζεύεται από τις γύρω περιοχές προκειμένου η μαστίχα να παγώσει πιο γρήγορα. Γίνεται το πρώτο κέντημα και στις 15 Αυγούστου το πρώτο μάζεμα με ένα εργαλείο το τιμητήρι. Μετά το μάζεμα, γίνεται το δεύτερο κέντημα (γενικά κάθε σχίνος θέλει 10 με 12 φορές κέντημα κάθε χρόνο) και μετά το ταχτάρισμα όπου ο μαστιχοπαραγωγός κοσκινίζει τη μαστίχα, πηκτή πλέον, από φύλλα και χώματα. Αφού το ξεπλύνει με νερό και σαπούνι οι γυναίκες ξεκολλούν ότι υπάρχει πάνω («τσίμπημα»). Τέλος στέλνεται στο εργοστάσιο της ένωσης Μαστιχοπαραγωγών για περεταίρω επεξεργασία.
Η Μαστίχα αποτελεί προϊόν ζωτικής σημασίας για την τοπική ανάπτυξη και οικονομία. Το μεγαλύτερο ποσοστό της παραγωγής 90% εξάγεται και κυρίως γίνεται εξαγωγή στις Αραβικές χώρες. Από τη Μαστίχα προκύπτει πολλή μεγάλη ποικιλία προϊόντων όπως τσίχλες, ακλοολούχα ποτά, γλυκά, μπαχαρικά. Τον τελευταίο καιρό έχει εισβάλει και στο χώρο της φαρμακοβιομηχανείας καθώς έχει αποδειχθεί ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες και δρα επουλωτικά λύνοντας τις φλεγμονές συγκεκριμένων οργάνων (δωδεκαδακτυλικό έλκος, γαστρίτιδες, οισοφαγίτιδες κλπ). Μνημονεύεται ως το παραδοσιακό αντίδοτο έναντι των αποστημάτων της ακμής, καρκίνου καθώς και υπεύθυνη για τη στοματική υγεία. Γι αυτό και υπάρχει μεγάλη παραγωγή καλλυντικών και προϊόντων περιποίησης για το πρόσωπο και το σώμα (κρέμες, σαπούνια, αρώματα κλπ)